Herexamens
40
Herexamen 2026 PW27en28
29 juni 2026
Stelling: COVID-vaccinatie voorkomt post-COVID.
Toelichting
Het juiste antwoord is: Mogelijk wel. .
Diverse meta-analyses van observationele studies concluderen dat vaccinatie voorafgaand aan COVID-19 geassocieerd is met een verlaagd risico op post-COVID. Door de observationele opzet van de studies is echter niet duidelijk of een causaal verband bestaat tussen vaccinatie en het (verlaagde) risico op post-COVID.
Wel zijn er diverse hypothesen die zouden kunnen verklaren waarom vaccinatie kan bijdragen aan een lager risico op post-COVID. Een verminderd risico op COVID-19 (en dus automatisch op post-COVID) speelt waarschijnlijk een rol. Mogelijk verlaagt vaccinatie ook het risico op orgaanschade door vermindering van de ernst van de acute immuunrespons en snellere klaring van het virus. Vaccinatie zou ook de productie van autoantilichamen kunnen voorkómen. Ook een verhoogde antilichaamrespons als gevolg van vaccinatie en infectie is een mogelijke verklaring.
Bron: FTO-module Post-COVID (https://www.medicijngebruik.nl/projecten/nieuws/5888/dertig-enthousiaste-fto-groepen-gezocht-voor-gratis-begeleid-fto-over-post-covid) geraadpleegd op 2 juni 2026.
67
Herexamen 2026 PW26
23 juni 2026
Er wordt wel gesproken van een revolutie van nieuwe medicijnen voor migraine. Welk nieuw oraal middel dat eenmaal per dag wordt ingenomen, is beschikbaar voor migraineprofylaxe?
Toelichting
Het juiste antwoord is: atogepant.
Atogepant, galcanezumab en rimegepant zijn calcitonin gene-related peptide-antagonisten (CGRP-antagonisten). Deze middelen zijn geregistreerd voor migraineprofylaxe [1]. Atogepant en rimegepant kunnen ook worden gebruikt voor de acute behandeling [2]. Galcanezumab wordt subcutaan gebruikt, rimegepant bij profylaxe oraal eenmaal per twee dagen en atogepant oraal eenmaal daags [1]. In onderzoeken gaf atogepant eenmaal daags 60 mg een significant grotere vermindering van maandelijkse migrainedagen dan rimegepant 75 mg eenmaal per twee dagen [3,4]. Lasmiditan, een 5-hydroxytriptamine 1F (5-HT1F) receptoragonist, is alleen geregistreerd voor de acute behandeling van een migraineaanval [1].
Bronnen:
1. Informatorium Medicamentorum, KNMP Kennisbank 2026, https://kennisbank.knmp.nl/article/Informatorium_Medicamentorum, geraadpleegd op 14 mei 2026.
2. https://www.pw.nl/nieuws/algemeen-nieuws/2026-04/toepassing-atogepant-bij-migraineaanval-met-zonder-aura, geraadpleegd op 14 mei 2026.
3. Tassorelli, Cristina et al. “Comparative efficacy, quality of life, safety, and tolerability of atogepant and rimegepant in migraine prevention: A matching-adjusted indirect comparison analysis.” Cephalalgia. Vol. 44,2 (2024): 3331024241235156, https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38410850/.
4. Takizawa, Tsubasa et al. “Comparative effectiveness of atogepant and rimegepant for migraine prevention in Japanese patients: an anchored matching-adjusted indirect comparison.” Expert Review of Neurotherapeutics Vol. 26,1 (2026): 91-100, https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41410310/.
90
Herexamen 2026 PW25
15 juni 2026
Een patiënt geeft aan dat hij zijn eenmaal daags antihypertensivum regelmatig vergeet in te nemen in de ochtend. Hij werkt in onregelmatige ochtenddiensten, waardoor een vast innamemoment in de ochtend lastig is vol te houden. De patiënt vraagt of hij zijn antihypertensivum ook ’s avonds mag innemen. Welk advies geeft u deze patiënt?
Toelichting
Het juiste antwoord is: Er is geen voorkeur voor inname in de ochtend of in de avond, de patiënt mag zelf kiezen wat het beste past, mits dit consequent gebeurt..
Onderzoek laat zien dat het innametijdstip van eenmaal daags antihypertensiva geen invloed heeft op de effectiviteit en veiligheid van de bloeddrukverlagende therapie.
Voor de primaire uitkomstmaten (tijd tot overlijden en cardiovasculaire events) werd geen verschil gevonden. In de groep die de bloeddrukmedicatie ’s ochtends innam, traden deze uitkomsten op met een frequentie van 2,4 per 100 patiëntjaren, tegenover 2,3 per 100 patiëntjaren in de groep die de bloeddrukmedicatie voor het slapengaan innam.
Het onderzoek toont ook aan dat het optreden van vallen/fracturen, visuele bijwerkingen, cognitieve bijwerkingen en ziekenhuisopnames vergelijkbaar is tussen beide groepen. De bloeddrukdaling is eveneens vergelijkbaar in beide groepen.
Het innametijdstip van eenmaal daags antihypertensiva kan daarom worden afgestemd op de voorkeur van de patiënt, mits de medicatie consequent wordt ingenomen.
Bronnen
- ’s Ochtends of ’s avonds antihypertensiva innemen? https://www.ntvg.nl/artikelen/s-ochtends-s-avonds-antihypertensiva-innemen?check_logged_in=1 (2025), geraadpleegd op 15-04-2026
- Antihypertensive Medication Timing and Cardiovascular Events and Death https://jamanetwork.com/journals/jama/fullarticle/2833860 (2025), geraadpleegd op 15-04-2026
- Antihypertensiva https://kennisbank.knmp.nl/article/Informatorium_Medicamentorum/G103.html, geraadpleegd op 15-04-2025
86
Herexamen 2026 PW24
9 juni 2026
Wat is waar over het gebruik van lithium door ouderen met een bipolaire stoornis?
Toelichting
Het juiste antwoord is: Een therapeutische spiegel bij ouderen wordt vaak al bereikt met een 25-50% lagere dagdosis dan bij jongere volwassenen..
Volgens de richtlijn Bipolaire stoornissen wordt bij ouderen een therapeutische lithiumspiegel vaak al bereikt met een 25-50% lagere dagdosis dan bij jongere volwassenen. Door een verminderde nierfunctie kan de eliminatiehalfwaardetijd van lithium toenemen (36-48 uur, tegenover circa 24 uur bij jongere volwassenen).
De bloed-hersenbarrière wordt meer permeabel, waardoor de beschikbaarheid van lithium in de hersenen bij lagere serumwaarden toch hoog kan zijn.
De eerstekeusgeneesmiddelen zijn bij ouderen hetzelfde als bij jongere volwassenen: lithium, anticonvulsiva en antipsychotica. Bij gebruik van lage doseringen is lithiumgebruik veilig en wordt het goed getolereerd.
Bron: Richtlijn Bipolaire stoornissen van Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie (NVvP) 2026, te vinden via https://richtlijnendatabase.nl/richtlijn/bipolaire_stoornissen/startpagina_-_bipolaire_stoornissen.html (geraadpleegd op 10 april 2026).
26
Herexamen 2026 PW23
2 juni 2026
Welk(e) middel(en) is/zijn eerste keus bij orale behandeling van onthoudingsverschijnselen bij problematisch alcoholgebruik?
Toelichting
Het juiste antwoord is: lorazepam.
De NHG-Standaard Problematisch alcoholgebruik geeft aan dat lorazepam het middel van eerste keus is in een dosering van driemaal daags 1 mg, indien nodig verhogen naar driemaal daags 2,5 mg.
Uit een Cochrane-review bleek dat er geen verschil in effectiviteit is tussen de verschillende benzodiazepines. Korterwerkende benzodiazepines zonder actieve metabolieten, zoals lorazepam, hebben in het algemeen de voorkeur boven langwerkende vanwege de mogelijke overmatige sedatie. Dit geldt met name bij ouderen en patiënten met een verminderde leverfunctie.
Bron: NHG-Standaard Problematisch alcoholgebruik, april 2021, geraadpleegd via https://richtlijnen.nhg.org/standaarden/problematisch-alcoholgebruik#volledige-tekst-behandeling-van-onthoudingsverschijnselen, geraadpleegd op 23-4-2026
63
Herexamen 2026 PW22
22 mei 2026
Wat is waar over de kosten en vergoeding van pepermuntolie in MSR-capsules?
De NHG-Standaard Prikkelbaredarmsyndroom (2022) noemt pepermuntolie in maagsapresistente (MSR) capsules als een medicamenteuze behandeloptie bij prikkelbaredarmsyndroom (PDS) waarbij pijnklachten op de voorgrond staan. Wat is waar over de kosten en vergoeding van pepermuntolie in MSR-capsules?
Toelichting
Het juiste antwoord is: De prijs van pepermuntolie in MSR-capsules bij de apotheek is vergelijkbaar met de prijs bij de drogist..
Er zijn veel verschillende producten met pepermuntolie beschikbaar. Slechts één product is geregistreerd als geneesmiddel. De NHG-Standaard Prikkelbaredarmsyndroom (2022) verwijst naar dit product. Dit product komt als zelfzorggeneesmiddel op dit moment niet voor vergoeding in aanmerking, ook niet bij chronisch gebruik.
Uit onderzoek blijkt dat veel (huis)artsen onterecht denken dat patiënten een receptregelvergoeding moeten betalen wanneer zij een zelfzorggeneesmiddel op recept voorschrijven. Ook de gedachte dat de prijs van pepermuntolie in MSR-capsules in de apotheek (veel) hoger is dan bij de drogist is onjuist.
Levering van pepermuntolie in MSR-capsules via de apotheek draagt bij aan een volledig medicatieoverzicht en juist gebruik door de patiënt, wat leidt tot betere effectiviteit en minder bijwerkingen. Wilt u dit en andere aandachtspunten bij de medicamenteuze behandeling van PDS bespreken met uw huisartsen? Maak dan gebruik van de herziene FTO-module Prikkelbaredarmsyndroom van het IVM.
Bronnen
- NHG-Werkgroep Prikkelbaredarmsyndroom. NHG-Standaard Prikkelbaredarmsyndroom (versie 3.0). Utrecht: NHG, 2022. Zie richtlijnen.nhg.org.
- FTO-module Prikkelbaredarmsyndroom https://www.medicijngebruik.nl/fto-voorbereiding/fto-werkmaterialen/fto-module-presentatie/123/prik….
- Rapport FTO-ervaringen
Uit: PIPERITA ‘Prikkelbaredarmsyndroom: Implementatie PEpermuntolie & Reductie Irrationele TherApieën’. Een gezamenlijk project van het Instituut Verantwoord Medicijngebruik (IVM) en prof. dr. Daniel Keszthelyi, prof. dr. Jochen Cals, drs. Dyana Loehr en dr. Harm Geers. Het project is gericht op het verbeteren van de zorg voor PDS in de eerste lijn en wordt gefinancierd door ZonMw.
57
Herexamen 2026 PW20/21
13 mei 2026
Welke leefstijlinterventie levert de meeste gezondheidswinst op?
Toelichting
Het juiste antwoord is: b. stoppen met roken.
In de Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2024 heeft het RIVM onderzocht welke invloed gedragsfactoren en persoonsgebonden factoren hebben op de volksgezondheid. Roken bleek de grootste impact te hebben op de ziektelast (7,6%). Dit is meer dan de invloed van alcohol (3%), onvoldoende bewegen (1,8%) en stress (psychisch 1,2%, fysiek 0,7%) gecombineerd.
Er wordt steeds meer ingezet op een gezonde leefstijl, bijvoorbeeld via de gecombineerde leefstijlinterventie (GLI). Dit is een tweejarig programma gericht op de leefstijl van mensen met overgewicht en obesitas. Stoppen met roken kan deel uitmaken van de GLI. In 2024 zijn bijna 12.000 nieuwe deelnemers gestart met een GLI-programma. Aan het einde van een GLI vallen deelnemers gemiddeld 5% af.
Apothekers spelen een belangrijke rol in de GLI omdat bijwerkingen van geneesmiddelen het moeilijker kunnen maken om af te vallen of de leefstijl te veranderen. Dit wordt ‘GLIM’ genoemd, waarbij de M voor medicatie staat.
Bronnen:
• VZinfo - https://www.vzinfo.nl/ziektelast-in-dalys/bijdrage-risicofactoren (geraadpleegd op 22 april 2026)
• RIVM - Jaarrapportage monitor Gecombineerde leefstijl interventie (GLI) 2024 https://www.rivm.nl/publicaties/jaarrapportage-monitor-gecombineerde-leefstijl-interventie-gli-2024 (geraadpleegd op 22 april 2026)
• KNMP - dossier GLIM protocol https://www.knmp.nl/dossiers/preventie/glim-protocol (geraadpleegd op 22 april 2026)