Herexamens

Toelichting

Het juiste antwoord is: lorazepam.

De NHG-Standaard Problematisch alcoholgebruik geeft aan dat lorazepam het middel van eerste keus is in een dosering van driemaal daags 1 mg, indien nodig verhogen naar driemaal daags 2,5 mg.

Uit een Cochrane-review bleek dat er geen verschil in effectiviteit is tussen de verschillende benzodiazepines. Korterwerkende benzodiazepines zonder actieve metabolieten, zoals lorazepam, hebben in het algemeen de voorkeur boven langwerkende vanwege de mogelijke overmatige sedatie. Dit geldt met name bij ouderen en patiënten met een verminderde leverfunctie. 

Bron: NHG-Standaard Problematisch alcoholgebruik, april 2021, geraadpleegd via https://richtlijnen.nhg.org/standaarden/problematisch-alcoholgebruik#volledige-tekst-behandeling-van-onthoudingsverschijnselen, geraadpleegd op 23-4-2026 

Toelichting

Het juiste antwoord is: De prijs van pepermuntolie in MSR-capsules bij de apotheek is vergelijkbaar met de prijs bij de drogist..

Er zijn veel verschillende producten met pepermuntolie beschikbaar. Slechts één product is geregistreerd als geneesmiddel. De NHG-Standaard Prikkelbaredarmsyndroom (2022) verwijst naar dit product. Dit product komt als zelfzorggeneesmiddel op dit moment niet voor vergoeding in aanmerking, ook niet bij chronisch gebruik.

Uit onderzoek blijkt dat veel (huis)artsen onterecht denken dat patiënten een receptregelvergoeding moeten betalen wanneer zij een zelfzorggeneesmiddel op recept voorschrijven. Ook de gedachte dat de prijs van pepermuntolie in MSR-capsules in de apotheek (veel) hoger is dan bij de drogist is onjuist.

Levering van pepermuntolie in MSR-capsules via de apotheek draagt bij aan een volledig medicatieoverzicht en juist gebruik door de patiënt, wat leidt tot betere effectiviteit en minder bijwerkingen. Wilt u dit en andere aandachtspunten bij de medicamenteuze behandeling van PDS bespreken met uw huisartsen? Maak dan gebruik van de herziene FTO-module Prikkelbaredarmsyndroom van het IVM.

Bronnen

• NHG-Werkgroep Prikkelbaredarmsyndroom. NHG-Standaard  Prikkelbaredarmsyndroom (versie 3.0). Utrecht: NHG, 2022. Zie richtlijnen.nhg.org.
• FTO-module Prikkelbaredarmsyndroom https://www.medicijngebruik.nl/fto-voorbereiding/fto-werkmaterialen/fto-module-presentatie/123/prik….
• Rapport FTO-ervaringen

Uit: PIPERITA ‘Prikkelbaredarmsyndroom: Implementatie PEpermuntolie & Reductie Irrationele TherApieën’. Een gezamenlijk project van het Instituut Verantwoord Medicijngebruik (IVM) en prof. dr. Daniel Keszthelyi, prof. dr. Jochen Cals, drs. Dyana Loehr en dr. Harm Geers. Het project is gericht op het verbeteren van de zorg voor PDS in de eerste lijn en wordt gefinancierd door ZonMw.

Toelichting

Het juiste antwoord is: b. stoppen met roken.

In de Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2024 heeft het RIVM onderzocht welke invloed gedragsfactoren en persoonsgebonden factoren hebben op de volksgezondheid. Roken bleek de grootste impact te hebben op de ziektelast (7,6%). Dit is meer dan de invloed van alcohol (3%), onvoldoende bewegen (1,8%) en stress (psychisch 1,2%, fysiek 0,7%) gecombineerd.

Er wordt steeds meer ingezet op een gezonde leefstijl, bijvoorbeeld via de gecombineerde leefstijlinterventie (GLI). Dit is een tweejarig programma gericht op de leefstijl van mensen met overgewicht en obesitas. Stoppen met roken kan deel uitmaken van de GLI. In 2024 zijn bijna 12.000 nieuwe deelnemers gestart met een GLI-programma. Aan het einde van een GLI vallen deelnemers gemiddeld 5% af.

Apothekers spelen een belangrijke rol in de GLI omdat bijwerkingen van geneesmiddelen het moeilijker kunnen maken om af te vallen of de leefstijl te veranderen. Dit wordt ‘GLIM’ genoemd, waarbij de M voor medicatie staat. 

Bronnen:

• VZinfo - https://www.vzinfo.nl/ziektelast-in-dalys/bijdrage-risicofactoren (geraadpleegd op 22 april 2026)

• RIVM - Jaarrapportage monitor Gecombineerde leefstijl interventie (GLI) 2024 https://www.rivm.nl/publicaties/jaarrapportage-monitor-gecombineerde-leefstijl-interventie-gli-2024 (geraadpleegd op 22 april 2026)

• KNMP - dossier GLIM protocol https://www.knmp.nl/dossiers/preventie/glim-protocol (geraadpleegd op 22 april 2026) 

Toelichting

Het juiste antwoord is: d. alle stellingen zijn waar.

Alle stellingen zijn waar. Uitstellen van de menstruatie met een eenfasepil kan bij pilstrips met 21 tabletten met alle tabletten in de strip. Na het einde van de strip gaat de vrouw direct door met een nieuwe strip. De vrouw kan de stopweek zo veel dagen verschuiven als zij wenst. Ook is het mogelijk meerdere strips na elkaar te slikken. Continu gebruik gedurende een jaar is veilig. Bij pilstrips met 28 tabletten worden de placebotabletten overgeslagen. Na de laatste werkzame pil gaat de vrouw direct door met een nieuwe strip.

Uitstellen met een driefasenpil kan door na het einde van de pilstrip direct door te gaan met tabletten uit de laatste fase (met dezelfde kleur) uit een nieuwe strip. Als de vrouw de menstruatie langer wil uitstellen kan hiervoor een eenfasepil worden gebruikt. Er zijn geen gegevens over het uitstellen van de menstruatie bij Qlaira.

Met een vaginale ring of pleister is het ook mogelijk om de menstruatie uit te stellen. De vrouw last dan geen stopweek in, maar gaat direct door met een nieuwe vaginale ring of pleister. 

Bron: https://kennisbank.knmp.local/article/anticonceptie_vraag_en_antwoord/gebruik.html (geraadpleegd op 6 april 2026).

Toelichting

Het juiste antwoord is: Er is geen bewijs voor een verhoogd risico..

De afgelopen jaren is uitgebreid onderzoek gedaan naar een mogelijk causaal verband tussen het gebruik van GLP-1-agonisten en het optreden van depressie en suïcidaliteit. Dit onderzoek werd geïnitieerd nadat de Icelandic Medicines Agency meldingen ontving van suïcidale gedachten bij gebruikers van liraglutide en semaglutide.

Naar aanleiding hiervan voerde de European Medicines Agency in 2024 een beoordeling uit, waarbij geen verhoogd risico op suïcidaliteit werd vastgesteld. Deze bevinding wordt ondersteund door meerdere meta-analyses, waarin eveneens geen verhoogd risico op zowel depressie als suïcidaliteit werd aangetoond bij gebruik van GLP-1-agonisten.

Voor tirzepatide is het huidige bewijs beperkter, maar ook deze studies tonen geen aanwijzingen voor een verhoogd risico op depressie en suïcidaliteit. Ook is minder bekend over het effect van GLP-1-agonisten bij patiënten met een psychiatrische voorgeschiedenis, aangezien deze patiëntengroep in veel studies werd geëxcludeerd. 

Bron: Bijwerkingencentrum Lareb. Kennispagina Depressie en suïcidaliteit en GLP1-agonisten https://www.lareb.nl/geneesmiddel-kennis-pagina/Depressie+en+suicidaliteit+en+GLP1+agonisten (geraadpleegd op 14 april 2026) 

Toelichting

Het juiste antwoord is: Stelling 2 is juist, stelling 1 is onjuist..

Volgens de NHG-Standaard ADHD zijn kortwerkend en langwerkend methylfenidaat gelijkwaardige behandelopties bij kinderen met ADHD, op basis van mogelijk vergelijkbare effectiviteit en veiligheid. Tussen langwerkend en kortwerkend methylfenidaat bestaat mogelijk geen of nauwelijks verschil in ADHD-symptomen na vier tot acht weken behandeling. Daarnaast is het bijwerkingenprofiel waarschijnlijk vergelijkbaar. 

Verder is het onduidelijk of er een verschil is in effectiviteit tussen kortwerkend en langwerkend methylfenidaat in ADHD-symptomen op de lange termijn (langer dan drie tot zes maanden), andere psychische klachten en kwaliteit van leven. Deze uitkomsten zijn niet of slechts sporadisch gerapporteerd in de geïncludeerde onderzoeken.

Bij onvoldoende effect of het optreden van te veel bijwerkingen zijn dexamfetamine en lisdexamfetamine middelen van tweede keus. Atomoxetine en guanfacine zijn derde keus; behandeling hiermee vindt plaats bij een kinder- en jeugdpsychiater of een kinderarts met expertise in ADHD. 

Bron: NHG-Standaard ADHD 2026, te vinden via https://richtlijnen.nhg.org/standaarden/adhd (geraadpleegd op 10 april 2026). 

Toelichting

Het juiste antwoord is: pleister met oestrogeen en progestageen.

Het gebruik van de pleister met oestrogeen en progestageen wordt afgeraden in verband met aanwijzingen voor een verminderde effectiviteit bij vrouwen met een BMI ≥40 kg/m².

Bij vrouwen met een BMI ≥40 kg/m² hebben orale anticonceptiva of een hormoonspiraal de voorkeur. Als deze toedieningsvormen niet geschikt zijn, zijn de prikpil of het subcutane implantaat geschikt als alternatief. Het is wel belangrijk het implantaat na twee in plaats van drie jaar te vervangen. 

Bron: FTO-module ‘Obesitas’ november 2025 (https://www.medicijngebruik.nl/fto-voorbereiding/fto-module-presentatie/4159/obesitas-en-bariatrische-chirurgie, geraadpleegd op 20 maart 2026) gebaseerd op de doserings- en medicatiebewakingsadviezen van de KNMP voor patiënten met een BMI ≥40 kg/m2 (augustus 2025).