PrEP (Pre-Expositie Profylaxe), het combinatiepreparaat emtricitabine en tenofovir disoproxil om hiv te voorkomen bij mensen met een verhoogd risico op besmetting, kan op twee manieren worden gebruikt: elke dag een pil slikken op hetzelfde tijdstip en alleen pillen nemen voor en na het moment van seks.
Volgens de onderzoekers laat deze landelijke analyse onder 16.469 PrEP-gebruikers, uitgevoerd door GGD Amsterdam tussen 2019 en 2025 en begeleid door Centrum Seksuele Gezondheid, voor het eerst een beduidend verschil zien tussen beide innameschema’s; eerdere onderzoeken toonden dit verschil niet aan. Verder blijkt dat het totale aantal hiv-infecties onder alle onderzochte PrEP-gebruikers zeer laag bleef. Dit bevestigt, volgens GGD Amsterdam, dat PrEP bij correct gebruik goed beschermt.
De onderzoekers hadden geen gegevens over het daadwerkelijke innameschema, ze wisten daardoor niet of deelnemers PrEP altijd volgens het voorgeschreven schema innamen. Ongeveer de helft van alle PrEP-gebruikers slikt de pillen rondom de seks, dit aandeel is de afgelopen jaren toegenomen.
Pillen vergeten
Deze resultaten betekenen niet dat PrEP rondom de seks minder goed beschermt, aldus de onderzoekers, die benadrukken dat als het combinatiepreparaat op de juiste manier wordt ingenomen, ook dit schema zeer goed beschermt tegen hiv.
Mogelijk is het schema rondom de seks voor sommige gebruikers lastiger toe te passen, waardoor ze vergeten pillen in te nemen. Daarom is het belangrijk dat zorgverleners en gebruikers samen bespreken welk schema het beste past bij iemands voorkeuren, vaardigheden en seksueel gedrag, benadrukt GGD Amsterdam.
Onvoldoende beschermd
Dat het correct gebruiken van PrEP rondom seks voor sommige gebruikers lastig kan zijn, bevestigt het aanvullend landelijk onderzoek in opdracht van Soa Aids Nederland, uitgevoerd door de Universiteit Utrecht en het Institute for Prevention and Social Research (IPSR Utrecht). In totaal 785 huidige PrEP-gebruikers ontvingen een online vragenlijst, daaruit blijkt dat 16% van de personen die PrEP gebruiken rondom de seks aangeeft dat het innemen niet gemakkelijk was, tegenover 5% van de dagelijkse gebruikers.
Van de gebruikers van PrEP rondom de seks gaf 40% aan in de voorgaande zes maanden ten minste één keer seks zonder condoom te hebben gehad. Naar eigen schatting waren zij door gemiste pillen of een afwijkend innamemoment niet of onvoldoende beschermd.